
Τι είναι
Το ψηφιακό ψυχομετρικό εργαλείο «FOCUS» είναι μια συστοιχία 3 τεστ (2 δοκιμασίες για την ανίχνευση δυσκολιών στην προσοχή και 1 δοκιμασία για την ανίχνευση δυσκολιών στην οπτική μνήμη), που παράγουν μία ενιαία αναφορά.
Απευθύνεται για χρήση από ψυχολόγους, ειδικούς παιδαγωγούς, λογοθεραπευτές, και άλλους επαγγελματίες ψυχικής υγείας και ειδικής αγωγής που εργάζονται με παιδιά ηλικίας 6 έως 12 ετών.
Διευκολύνει τον επαγγελματία στην ανίχνευση δυσκολιών στην προσοχή και οπτική μνήμη εργασίας. Δεν υπάρχουν άλλα διαθέσιμα εργαλεία σε ψηφιακή μορφή ενώ η χορήγηση αντίστοιχων παλαιότερων εργαλείων σε συμβατική (έγχαρτη) μορφή είναι ιδιαίτερα απαιτητική και απαιτεί αξιοσημείωτη εκπαίδευση και δεξιότητες χορήγησης.
Το εργαλείο είναι διαδικτυακό και δεν προϋποθέτει εγκατάσταση σε υπολογιστή.
Στάθμιση του εργαλείου
Η έρευνα στάθμισης του FOCUS έγινε σε 1078 μαθητές (539 κορίτσια) ηλικίας 6,25-12,33 ετών που φοιτούσαν στις τάξεις Α΄-Στ’ του Δημοτικού.
Οι μαθητές επιλέχθηκαν με τυχαία δειγματοληψία κατανεμημένη ανά διοικητική περιφέρεια (νομός Αττικής, νομός Θεσσαλονίκης, Θεσσαλία, Κρήτη), γεωγραφική περιοχή (αστική, ημι- αστική, αγροτική), σχολική μονάδα, σχολική τάξη. Το τεστ χορηγήθηκε στους μαθητές μετά από γραπτή συγκατάθεση των γονέων/κηδεμόνων και έγκριση του πρωτόκολλου μελέτης από το Ελληνικό Υπουργείο Παιδείας. Το εργαλείο χορηγήθηκε σε μαθητές από συνολικά 76 αίθουσες διδασκαλίας, σε διάστημα έξι εβδομάδων.
Αξιοπιστία και εγκυρότητα του εργαλείου
Η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων του εργαλείου εκτιμήθηκε μετά από διάστημα 2 εβδομάδων. Οι δείκτες αξιοπιστίας επανεξέτασης των 9 δεικτών κυμαίνονται από .72 έως .89. Λόγω της φύσης των δοκιμασιών, δείκτης εσωτερικής συνέπειας μπορεί να υπολογιστεί μόνο για τη δοκιμασία Λούνα Παρκ (Cronbach’s α = 0.73 για 8 στοιχεία).
Ο δείκτης συσχέτισης Pearson μεταξύ των δεικτών Διατήρησης Ακουστικής Προσοχής στα δύο τεστ ήταν r=0.726 ενώ ο αντίστοιχος δείκτης συσχέτισης μεταξύ των δεικτών Διατήρησης ακουστικής προσοχής με εναλλαγή στρατηγικής ήταν r=0.770.
Η εγκυρότητα εννοιολογικής κατασκευής αξιολογήθηκε μέσω μοντέλων επιβεβαιωτικής ανάλυσης παραγόντων (CFA) στο συνολικό δείγμα. Η συγκλίνουσα εξετάστηκε μέσω συσχετιστικών αναλύσεων με δείκτες επίδοσης σε διαδεδομένα νευροψυχολογικά τεστ προσοχής και συγκέντρωσης. Για την εκτίμηση της συγχρονικής εγκυρότητας του εργαλείου χρησιμοποιήθηκαν μοντέλα πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης που αξιολόγησαν την αξία των επιμέρους δεικτών στην από κοινού ερμηνεία της διακύμανσης των ατομικών επιδόσεων των μαθητών σε τεστ αναγνωστικής κατανόησης κειμένου και των αδρών βαθμολογιών τους σε τεστ μαθηματικών.
Περισσότερες πληροφορίες για τη στάθμιση και τα ψυχομετρικά χαρακτηριστικά του είναι διαθέσιμες στον οδηγό και σε σχετικές δημοσιεύσεις (Mouzaki et al, 2024).
Ποιος μπορεί να χορηγήσει το εργαλείο
Το FOCUS μπορεί να χορηγηθεί από ειδικούς παιδαγωγούς, λογοθεραπευτές, λογοπεδικούς, εκπαιδευτικούς και άλλες ειδικότητες, μετά από σύντομη αυτοεκπαίδευση, για την αξιολόγηση προσοχής και της μνήμης παιδιών ηλικίας 6 έως 12 ετών.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αρχική εκτίμηση της προσοχής και της μνήμης αλλά και για την επαναξιολόγηση της εξέλιξης του παιδιού μετά από παρέμβαση.


Τι προσφέρει η χορήγηση του FOCUS
Τo εργαλείο σε συνδυασμό με την πληθώρα πληροφοριών που παρέχει η διαδικτυακή πλατφόρμα, προσφέρει στους ειδικούς σημαντικά στοιχεία που μπορούν να χρησιμοποιήσουν είτε άμεσα (μέσω των σχετικών αναφορών) είτε έμμεσα (μέσω ποσοτικής εξαγωγής δεδομένων και περαιτέρω επεξεργασίας). Τέτοια στοιχεία θα μπορούσαν να αποδειχθούν ανεκτίμητα για την πρόληψη (στις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου) ή τη θεραπεία μαθησιακών δυσκολιών (στις μεγαλύτερες τάξεις) λαμβάνοντας υπόψη το συγκεκριμένο γνωστικό προφίλ των μεμονωμένων μαθητών.
Πλεονεκτήματα του FOCUS
Καθώς η χορήγηση δοκιμασιών για την ανίχνευση δυσκολιών στη μνήμη και προσοχή σε ένχαρτη μορφή είναι πολύ δύσκολη, το ψηφιακό εργαλείο διευκολύνει τον χορηγητή και μειώνει τον χρόνο χορήγησης.
Περιγραφή του τεστ
Το ψηφιακό ψυχομετρικό εργαλείο FOCUS είναι μια συστοιχία 3 τεστ (2 δοκιμασίες για την ανίχνευση δυσκολιών στην προσοχή και 1 δοκιμασία για την ανίχνευση δυσκολιών στην οπτική μνήμη), που παράγουν μία ενιαία αναφορά.

Ανίχνευση παρατεταμένης ακουστικής προσοχής, επιτελικού ελέγχου της προσοχής και νοητικής ευελιξίας.
Η δοκιμασία αυτή έχει σκοπό την εκτίμηση της ικανότητας διατήρησης της προσοχής σε προκαθορισμένα ακουστικά ερεθίσματα.
Ο έλεγχος της παραπάνω ικανότητας εξασφαλίζεται με την απαίτηση μιας σύνθετης στρατηγικής επιλογής απαντήσεων σε προσδιορισμένα από πριν λεκτικά ερεθίσματα.
Το παιδί ακούει 180 λέξεις που παρουσιάζονται με ρυθμό μία λέξη/δευτερόλεπτο για περίπου 3 λεπτά της ώρας ενώ βλέπει τέσσερεις εικόνες ουράνιων σωμάτων (ήλιος, φεγγάρι, αστέρι και σύννεφο).
Καλείται να ανιχνεύσει την εκφώνηση συγκεκριμένων λέξεων («ήλιος», «φεγγάρι», «αστέρι»), αναστέλλοντας την αυθόρμητη τάση να δείξει το ίδιο σχήμα. Για παράδειγμα, όταν ακούει «ήλιος» (πρέπει να δείξει το φεγγάρι) και «φεγγάρι» (πρέπει να δείξει τον ήλιο), αλλά απαντώντας με «φυσικό» τρόπο όταν ακούει «αστέρι» (πρέπει να δείξει το αστέρι).

Εκπαίδευση
Κάθε χορηγητής για να μπορεί να χορηγήσει το FOCUS σε παιδιά θα πρέπει να ολοκληρώσει με επιτυχία ένα ασύγχρονο διαδραστικό ψηφιακό μάθημα. Στο μάθημα αυτό, ο χορηγητής θα ενημερωθεί για:
- τη φιλοσοφία του εργαλείου και τη χρησιμότητα του.
- τον τρόπο χορήγησης
- την αναφορά που προσφέρει
Το κόστος της εκπαίδευσης στη χορήγηση του εργαλείου συμπεριλαμβάνεται στην 1η αγορά του εργαλείου.
Εκπαίδευση για τη χορήγηση του ψυχομετρικού εργαλείου FOCUS παρέχεται MONO από την επιστημονική ομάδα (ή εντεταλμένους συνεργάτες της) και την εταιρεία INTE*LEARN.
Ποιοι είμαστε
Επιστημονική Ομάδα

Παναγιώτης Σίμος
Καθηγητής Αναπτυξιακής Νευροψυχολογίας
Ιατρική Σχολή
Πανεπιστήμιο Κρήτης

Αγγελική Μουζάκη
Καθηγήτρια Μαθησιακών Δυσκολιών
Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης
Πανεπιστήμιο Κρήτης
Υλοποίηση
H ομάδα της εταιρίας INTE*LEARN η οποία αποτελείται από προγραμματιστές, εκπαιδευτικούς σχεδιαστές, γραφίστες, ψηφιοποίησε το τεστ και το αυτόματο σύστημα βαθμολόγησης.
Παράλληλα, υλοποιεί τα e-learning μαθήματα και είναι υπεύθυνη για την οργάνωση των σεμιναρίων.
Συχνές ερωτήσεις
Σταθμισμένες ονομάζουμε τις δοκιμασίες (τεστ) που συγκρίνουν τις ατομικές επιδόσεις με την κατανομή των επιδόσεων ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος από το γενικό πληθυσμό της ίδιας ηλικιακής ομάδας, το οποίο αποτελεί την ομάδα αναφοράς (δείγμα στάθμισης).
Δηλαδή, αντί να συγκρίνουμε την επίδοση ενός παιδιού (π.χ. του Γιάννη) με την επίδοση του αδελφού του ή του συμμαθητή του μας δίνουν τη δυνατότητα να τη συγκρίνουμε με μια μεγαλύτερη ομάδα παιδιών της ίδιας ηλικίας με τη δική του, από ολόκληρη την επικράτεια. Κατ΄αυτόν τον τρόπο μπορούμε να βγάλουμε καλύτερα συμπεράσματα για την πρόοδό του και τις τυχόν ανάγκες του.
Βιβλιογραφικές αναφορές
Mouzaki A., Simos P., Papapanagiotou G. (2023) Innovative digital tools for early screening of problems in attentional control and working memory in children accessible through a gamification platform, 16th annual International Conference of Education, Research and Innovation, Seville, Spain
Mouzaki A., Karkania V., Papapanagiotou G., Simos P. (2024) Digital Screening Tools and Intervention Activities for Attentional Control, Working Memory and Language Skills, 6th All European Dyslexia Conference, Athens
